Desplazatua

Zapatuan Lokarrik antolatutako itxialdian izan nintzen. Hasteko Skype bidezko konferentzia izan genuen, Bartzelonatik Fundació per la Pau-etik Jordi Armadans aritu zen; entzun hasieran ondo egiten zen, tarteka interferentziaren bat egon bazen ere; ikusi berriz, hobe pantailara begiratu barik, mariatzeko arriskua baitzegoen.
2000. urtea ekarri zuen gogora Jordik, indarkeria gogortu zeneko sasoia: atentatuak, Aznarren bigarren gobernuaren errepresioa... Elkarrizketa falta eta elkarrizketa politiko gune falta zegoela nabarmendu zituen. Horren haritik Bartzelonan foroak sortu zirela kontatu zuen: konfliktoaren ingurukoak. Berak esan zuenez, oso bitxia izan zen foro haietan entzuteko aukera izan zutena; izan ere, hizlariek bertsio oso diferenteak ematen zituzten Euskal Herriko egoeraz, eta Jordik berak esan zuenez, haietako kontakizunak hartu eta leku-izenak eta protagonista-izenak aldatuta, munduko beste edozein konfliktoren gainean arituko balira zirudien. Horrek guztiak pentsarazi egin ziola aitortu zigun derrigorrezkoa zela ikuspegi guztiak kontuan izatea konfliktoa ulertzeko.

Berak zioenean urruntasunak laguntzen du perspektiba hartzen eta 2005eko urtea “era el momentu” sinistu genuen, Euskal Herrian eboluzioa emateko unea iritsi zela ulertu genuen.

Ordutik hona, jarraitu zuen, bertatik bertara ez dagoenak “deskonektatu” egiten duela ikusi dugu, baina baita ere indarkeria amaitzera doan sentsazioa dagoela, hau da, hondar-indarkeria dela, gizarteak barneratu egin duela ikuspegi hori, nolabait sozializatu egin dela sentsazio hori.

Hori esanda, itxikeria gainditzeko elementu erabakigarriak garela kontziente izan behar dugula gogorarazi zuen Jordik. Guztion artean saiatu behar dugula konfliktoa gainditzen. Amaieran barreiatze-bonben kasuarekin Espainiako gobernuak hartu duen erabakia ekarri zuen gogora; hasieran baten sinatu ez bazuen ere, eta prentsa oihartzun gutxi izan badu ere, gizarteko hainbat herri mugimenduk eta elkartek egindako presioari esker, lortu dela Espainiako gobernuak ere barreiatze-bonben kontrako deklarazioa sinatzea eta bat egitea era horretan bonben ekoizpenari ezetz esaten.

Bigarren hizlaria, Martxelo Otamendi izan zen. Berak argi utzi zuen, ez zegoela han euskaraz hutsez argitaratzen den euskal egunkari bakarreko zuzendari modura, baizik eta herritar modura. Hasieratik jada probokaziora jo zuen, eta Lokarrik proposatutako eztabaidarako izenburuari alternatiba bat proposatu zion: ETAren egoera eta bake prozesua beharrean, hau da, indarkeriaz beharrean, konponbideaz hitz egitea. Zergatik? Bestela indarkeria mota guztietaz hitz egin beharko litzatekeelako.

Gatazka bat badagoela onartzeko borondatea beharrezkoa dela eta biribilgunetik ateratzen jakin behar dugula, baita politikan ere. Justu ostiralean antzeko simil bat erabili zuen Emakundeko zuzendari Izaskun Moyuak beste mahai-inguru baten; hark ate birakaria aipatzen zuen, emakumeak arlo publikotik arlo pribatura pasatzeko ate birakaria zeharkatzen zuela behin eta berriz, aldiz, gizonezkoek ez zutela ibilbide hori egiten.

Baina, gatozen Martxelo-probokatzailearengana berriro. Bere teoria zera zen: ez naiz pertsona neutroa eta era horretan elkarri-lokarri kideak ere herri honetako herritarrak dira eta sesgo politikoa daukate eta hori dela eta, borondatea izan arren, ezinezkoa da modu distante baten gerturatu konfliktora, nazioarteko begiraleak balira moduan.

Horri erantzun zion Paul Rios Lokarriko koordinatzaileak. Lokarrik gertaeretan, adierazpenetan, jarreretan, alderdik positiboenak nabarmentzeko ariketa horretan, askotan errealitate ez diren posizioetara iritsi izan direla, eta ‘martetarrak’ direnaren sentsazioa ere izan dutela. Nolabaiteko “buenismoan” erori izan direla.

Otamendik defendatu zuen posiziotik gatazkara bakoitzak dituen aspirazioetatik gerturatu behar dugu, eta ez modu hotz baten.

Eta indarkeriaz hitz egiten badugu, indarkeria guztiak aipatu behar ditugula, baina tortura bera ere. Horren haritik, Balzari kontuak eskatu beharko zaizkiola ere esan zuen, egia baldin bada, polizien koordinaziorako erakundeak torturapean lortutako informazioekin lanean ari direla, hori “delitua” litzatekeelako. Akaso, urte batzuk barru, Baltza bera epaituko dutela horregatik.

Amaitzeko, eta jendearen galderei erantzunez, Martxelo Otamendik adierazi zuen ezker abertzalea badabilela prozesu baten murgilduta, baina ikusteko dagoela gobernuak zer esango duen ezker abertzale horrek gatazka konpontzeko indarkeria onartzen ez duela esaten duenean.

Gesto Por la Pazeko Itziar Azpururen aportazioa ere oso aberasgarria izan zen. Indarkeriaren deslegitimazioaz aritu zen; Gestok berak egindako lanaren laburpena aurkeztu zuen eta indarkeria justifikatu dezakeen edozein aitzakia sozial errefusatzeko beharra eta indarkeria eta egoera politikoaren arteko lotura apurtu behar direla nabarmendu zituen.

Rafa Sainz de Rozasek itxi zituen hizlarien interbentzioak. Berak indarkeria-eza eraldatzeko elementu gisa (la no violencia como elemento de transformación) defendatu zuen. Desobendientzia zibilaren alde aritu zen Sainz de Rozas. Mugimendu antimilitaristan, insumisioaren inguruan, hainbeste lan egin zuen abokatuak intsumisoen mugimendua eta faminismoa jarri zituen jarraitzeko adibide gisa eta gehiago sakontzeko balio duen beste gai bat ere jarri zuen hizpide: presoen aldeko mugimenduek mugimendu feministaren kontra egiten dutela emakumeez egiten duten erabileragatik, batetik, eta Ahotsak buff bat izan zela, mugimendu feministari, alegia, ez ziola inolako ekarpenik egin Ahotsak mugimenduak.

Gogoz geratu nintzen horretan sakontzeko.

Osterantzean, Lokarriren itxialdia, esperientzia ezberdina izan zen niretzako. Jende ezberdin askorekin iritziak elkartrukatzeko balio izan zuen, baina lan erritmoa biziegia izan zela aitortu behar dut, hain sakona den gaiaren inguruan aritzeko. Hala ere, ondorioak publikoa egingo direnez, horren zain geratuko naiz.

Lotura batzuk:

Itxialdia facebooken