Hamaika ikus-entzuteko jaioak

Bertsolarien txapelketan izan nintzen Barakaldon. Asko disfrutatu nuen. Asko poztu nintzen Maialenengatik. Asko denongatik.

Euskadi Irratian, Nikolas Aldaik jubilatu aurretik zuen programan entzun ahal izaten zen "...eta hitza jolas bihurtu zen". Atzo, BECen ez zen jolasik egon, joko serioa izan zen, ahozko sormena borborka, lehia bizikoa eta energiaz betea.
Zuzenean bizi izateko ekitaldi bat izan zen igandekoa.

Aurreko txapelketan, egun erdiz bakarik egon nintzen bertan. Goiza telebistaz eta arratsaldez ber-bertatik. Oraingo honetan, goizeko 9:30etarako aretoan ginen, saioa noiz hasiko zain. Eta amaitu arte.

Ni naizen bezalakoa izanda, ez nuen pentsatzen hain erraz aguantatuko nukeenik horrenbeste denbora aulki batean eserita. Baina, ez,  ez zitzaidala luze egin. Gogorra bai, aulkia. Bestela ez.

Lujanbio zalea naiz. Kantatzeko eta gaiei aurre egiteko duen moduagatik gustatzen zait.

Atzotik bera dugu txapelduna. Emakumeen Asanbladak, Bilgune Feministak eta Emakundek berdintasunaren aldeko ehundaka kanpainei segida emanez bezala parekorik gabe. Euskarari gaztetasuna, freskotasuna eta  bultzada emanez, "neska bat es mucho".


Barakaldon kantuan entzun eta jendearen poza ikustean, ondo goazela iruditu zitzaidan. Espero ez denean lehio berriak irekitzen direla.

Oholtza gainean txiki eta atzeko pantailan plano motzean hain presente ikusteak, sekulako kontrastea egiten zuen. Nahi barik begiak irudi handira joaten zitzaizkidan, telebistak sortzen duen ohiturari jarraituz.Plano motzaren adikzioa handia da gero.
Baina gurata, nire begiek eskaintzen zidaten irudia jarraitzera behartzen nuen nire burua. Zuzenekora. Eta han Maialen, bere gorputzaren mugetan benetan handi sentitu nuen. Ahaltsua. Eta 15.000 pertsonen aurrean, zutunik, kantuan,  duin eta handi ikusi nuen.

Lurreko telebistaren digitalizazioaren eskutik ugaritu diren kanalen 
artean Intereconomía izan daiteke nortasuna  garbien duena. 
Sintonizatzaile automatikoak lehen zenbakietan kokatu didanez, 
bestelakorik topatu bitartean,  bere “geltokitik” pasa beharra izaten 
dut. Gauez, hain zuzen ere, “Los clones”  izeneko saio bat daukate.  
“El intermedion” edo, beste modu batera “El hormigueron”, gertatzen 
den modura, aktualitatea hartzen dute eta ikuspegi ironikotik  
jorratu. Baina honetan, aitortzen dizuet ez didatela behin ere 
irriparrerik   sortarazi. Pablo Motosek aurkezten duen saioan, 
belaunaldien arteko etena  dela-eta ez  ez zait asko gustatzen 
erabiltzen dituzten umorea, jokoak eta erreferentziak. Eta niri 
bezala,  35 urtetik gorako askori (audimetroak dixit). Wymomingen 
kasua bestelakoa da eta urtean pilatzen dutenen geralekua  izaten da. 
Ez   dakit nolako audientzia izango duen “Los clones” delakoak, baina  
garbi dagoena da  programa formatu berbera hartu duela  beste biekin 
lehian aritzeko. Edukia beste kontu bat da.

Telebistaren audientzia neurtzeko Hego Eukal Herriko ia laurehun etxeetan audimetroak jarrita dauzkate. Zein kanal ikusi, noiz ixotu noiz itxungi, dena neurtzen du. Hurrengoko egunean, lehen orduan, kanal guztietako programatzaileek mahai gainean dituzte portzentajeak. Batzuk pozik eta besteak ez hainbeste. Gosaririk goxoena garrazteko moduko datuak izaten dira batzuetan. ETBn pozik ez daudela garbi dago. Kanal bietan behera egin dute audientzia kopuruak. Baina, sinistu iezadazue, horrek ez nau asko kezkatzen. Audientzia datuak aldakorrak dira eta egun batean behera egiten dute eta hurrengoan, agian, baita ere.

Gehiago kezkatzen nau ETBk zeukan lekua (handia edo  txikia) galtzea eta jendeak beste kanaletara jotzea informazio bila, umeentzako entretenimendua lortu guran edo kirolak

Txarrena ez da “konfidantza ezaren” izenean hainbat editore aldatu (zesatu, dimititu, berdin dio) izana EITBn. Izan ere, lehengoak ere, diskrezionalitate maila beraz, baten batek jarriak ziren albistegien edukiak erabakitzeko. Eta lehengoek, oraingoek bezalatsu, zein notizia sartuko zituzten eta zeintzuk baztertu, eta gai bakoitzari nolako tratamendua emango zitzaion markatzen zuten. Txarrena da, gobernu-akordioaren osteko eguraldiaren mapa aldaketa edota aurkezle poxpolinak jartzearen ostean, etsipena zabaltzea, bai bertako langileen eta baita pantailaz bestaldeko ikus-entzuleen artean ere. Hedabide publikoak gobernura heltzen d(ir)en alderdiaren esanetara daudela eta egin eta desegin eta esan eta isildu egin daitezkeela gauzak pentsatzea oso kaltegarria da. EITBn beti hala izan dela esaten duenari erantzungo nioke baietz, baina hainbatek amesten zutela eta lanean ari zirela erredakzio kontseiluak antolatzearen alde, irizpide profesionalak erabili daitezen eta botereekiko independentzia egunero jorratu beharra zegoela. Gaur, horiek, putz batean ari dira.

Gogoan daukat, umetan, soka-saltoan ari ziren neskei gogaitzen ibiltzearekin nekatzen ginenean  gutariko baten etxera joaten ginela telebista ikustera. Beno, sasoi hartan telebista zeukan bakarra bera zen eta beti amaitzen genuen bere sukaldean telebistako iragarkien markak identifikatzen eta singleak kantatzen.

Berrogei urteko flashforward eginez, aurten ere, iragarki askok leloa jakinarazteko musika daukate. Errepaso arin batek erakusten digu “Soy, soy, soy…” dioena, ala “Estoy aquí para quererte…” edo “Como una ola…” eta “On line nago…” aldarrikatzen dutenak. Edota, burla puntuarekin “Ya lo sabía…” esaten duena. Eta, amaitzeko, aurtengo udako kanta izango dena: Fanta edariarena, bertso eta guzti.

Eta konturatu naiz, inguruan ditudan ume batzuk PSParekin ala zutaz.com-era konektatuta daudela ere, kantuan ari direla. Telebistako iragarkietako kantak!

Uda partean, telefono mugikorraz, gura adina eta dohanik berba egiteko aukera eskaintzen duten konpainiak ugaritu egin dira. Garai bateko Euskaltelen “Guiken” plagiatuz, Moviestarrek “Yes, weekend” atera du orain. Hala ere, Obamaren hauteskunde kanpainaren zein kopia eskasa egin duten ikusteaz gain badago beste gauza bat harritu egin nauena iragarki horretan: ezer ez esateko deietara animatzen zaituztela. Buffet librearen politika da, goserik gabe jan. Beharrik gabe, saldoetan erropak erosi. Dozenaka jasotzen ditugun telebista kanaletan zer dagoen jakin barik ere aparailua piztu eta  zapeatzen hasi. Orokorrean, udak ez dio telebistari onik egiten: ikusle gutxiago, eduki errepikatu gehiegi, eguzkitan jarritako izozkiekin bezala, programa goxoegiak eta bigun-bigunak eskaintzen  dituzte. Normala halakoetan, telefono mugikorra irtenbide modura aurkeztea!  

Lopez lehendakaritzara eraman zuten hauteskundeen ostean asko entzuten den galdera da ea  gauzak asko aldatuko ei diren EITBn. Eguraldiaren mapa birmoldatu eta hainbat aurkezle eta tertuliakide kenduko dituzten susmoa  dago, nonbait.  Ikusiko dugu.

Laster gainera.

Baina, dagoeneko konprobatu ahal izan  duguna da Europarako bozketa-eguneko telebista programan eginiko “saldoak”. ETB2n lehenengo eta ETB1n gero, hauteskundeei dedikaturiko  saioek ez zuten eduki ez gatzik ezta berakatzik ere. Oso programa epelak izan ziren, bai baliabide teknikoz baita kazetarien inplizazioz ere. Ordu bete eskasean ibili ziren  emaitza ofizialak zabaltzen eta alderdien egoitzekin tramitezko koneksioak egiten. Ez guztiekin gainera, Iniziatiba Internazionalistakoekin ez zuten ez elkarrizketarik ezta baloraziorik ere jaso. Iruñean zirelako akaso. Mapak aldatuta dituztela  erakutsiz, behar bada.

 

Hainbat produktu, izan galletak ala jogurtak, jatorrizkoa duten markatik kanpo ez direla salgai jartzen dioten iragarkiak ugaritu dira.  Krisiaren eraginez, jendeak produktu zuriak erosten ditu sarriago eta sistema kapitalistaren oinarrian dauden markek kolpea sentitu dute. Orain arte, telebista marken iragarkietatik bizi  izan da. Baina, behera egin duenez publizitate-fakturazioak, mugimendu interesgarriak ekarri ditu. Lehena, TVEk mugatua izango duela publizitatearen presentzia. Bigarrena, legez, kanalak batzeko zeuden mugak desagertu egingo direla. Laster Cuatro eta Tele 5 ala A3 eta Sextaren arteko bateratzeak etorriko dira, denontzako publizitaterik ez dagoela  ikusita. Telebista kanalak ere markak dira eta gaur egun zaila egiten zaie hain ugaria den merkatuan bereiztea eta izaera propioa erakustea.

Programak ez  dira markak

Gero eta ugariagoa da programa bat gustuko kanal honetan eta beste hori bestean dabilen jendea. Kanalarekiko fideltasun barik, handik hona jardutea. Eta, ahalegin berezia egiten duten arren, promoak, irudi korporatiboa, aurkezleak eta ikur-ontzi gisa arituko diren hainbat saio, kanalek oso ahula dute marka propioa. Eskaintza oso antzerakoa dute kanal gehienek, kopiak ugaritu egin dira eta apustu berrietarako abagadune ekonomikorik ez dela dakite guztiek. Gainera, zaila da horrenbeste kanalen artean bakoitzaren nortasuna plazaratzea. 

Eskerrak, horretan, zerbitzu publikoko kanalek abantaila dutela. Neurri handi batean, beraiei dagokielako marka "zuri" gisa aritzea eta, krisi garai honetan, sendotasuna erakustea. Egungo egoeran, gainera, euskarazko kanalek abantaila dute, hizkuntzak sekulako marka identifikatzaile lana egiten duelako. 

 

Hauteskunde ostean, PPren bozeramale den Antonio Basagoitik EITBri buruz esan zituenen aurrean, irrati, telebista eta bestelako euskarri informatikoetan lanean ari diren profesionalei babesik sentituena adierazi nahi diet eta “askatasunarekin, pluraltasunarekin eta giza-eskubideen” defentsan aurrera egin dezatela eskatu. Albistegietako lankideei bereziki, zerbitzu publikoaren  aplikazioan pausuak ematen segi dezatela.

Bestalde, PP eta PSE-EEk lortutako akordioan aipatzen diren ideia batzuk penagarriak iruditzen zaizkidala esan gura dut. Idatzi horretan zalantzan jartzen delako EITBk eta bere profesionalek balore etikoak, konbibentzia, pluraltasuna eta inpartzialitatea bermatu aldera lan egin izana.

Gainera, idatzian esaten denez, albistegietan mugatu nahi delako Euskal Herrian gertatzen direnei buruz informatzea. Ez bakarrik gertakari batzuen “zer”, “noiz”, “non” eta abarrak ezabatuz, baizik eta “zergatiak” ea “ondorioak” izkutatu gura dituztelako.

 

Beraz, EITBko profesionalei babesa adierazi eta zerbitzu publikoaren oinarrietan dagoen informazio jasotzeko eta trukatzeko eskubidean lanean aritu daitezen animatu nahi ditut.

Betidanik EITB ikur bat izan da eta horrela hartuko dute Jaurlaritzara helduko diren hurrengokoek ere.
PSE-PP akordioa heldu eta berehalaxe "garai berriaren" irudia eman gura izango dute.
Eguraldiaren mapa, tertuliakideen perfil politikoa, ezker abertzaleari buruzko informazioa eta kirola euskarazko kanalean bakarrik egotearena jarri dituzte "aldaketaren" neurgarri gisa.
Zeintzuk alde egingo duten eztabaidatzerakoan, zuzendaritzakoak, hainbat administrazio kontseilukide eta aurkezle eta esatari ezagun asko aipatzen dituzte, gezurlekuetan (gaztelerazko "mentideroak" erabiliz).
Niri momentu honetan, zeintzuk desagertuko diren bezain beste interesatzen zait jakitea zeintzuk mantenduko diren. Lotan egotetik itzartuko direnak, bigarren mailako postuetan egon direnak atzo arte nola pasako diren ardura postuetara.
Eta, txutxumutxuetara jota, morbo apur bat ematen dit jakitea zer gertatuko den ETBko "dentina belaunaldikoekin".