Hamaika ikus-entzuteko jaioak

Lopez lehendakaritzara eraman zuten hauteskundeen ostean asko entzuten den galdera da ea  gauzak asko aldatuko ei diren EITBn. Eguraldiaren mapa birmoldatu eta hainbat aurkezle eta tertuliakide kenduko dituzten susmoa  dago, nonbait.  Ikusiko dugu.

Laster gainera.

Baina, dagoeneko konprobatu ahal izan  duguna da Europarako bozketa-eguneko telebista programan eginiko “saldoak”. ETB2n lehenengo eta ETB1n gero, hauteskundeei dedikaturiko  saioek ez zuten eduki ez gatzik ezta berakatzik ere. Oso programa epelak izan ziren, bai baliabide teknikoz baita kazetarien inplizazioz ere. Ordu bete eskasean ibili ziren  emaitza ofizialak zabaltzen eta alderdien egoitzekin tramitezko koneksioak egiten. Ez guztiekin gainera, Iniziatiba Internazionalistakoekin ez zuten ez elkarrizketarik ezta baloraziorik ere jaso. Iruñean zirelako akaso. Mapak aldatuta dituztela  erakutsiz, behar bada.

 

Hainbat produktu, izan galletak ala jogurtak, jatorrizkoa duten markatik kanpo ez direla salgai jartzen dioten iragarkiak ugaritu dira.  Krisiaren eraginez, jendeak produktu zuriak erosten ditu sarriago eta sistema kapitalistaren oinarrian dauden markek kolpea sentitu dute. Orain arte, telebista marken iragarkietatik bizi  izan da. Baina, behera egin duenez publizitate-fakturazioak, mugimendu interesgarriak ekarri ditu. Lehena, TVEk mugatua izango duela publizitatearen presentzia. Bigarrena, legez, kanalak batzeko zeuden mugak desagertu egingo direla. Laster Cuatro eta Tele 5 ala A3 eta Sextaren arteko bateratzeak etorriko dira, denontzako publizitaterik ez dagoela  ikusita. Telebista kanalak ere markak dira eta gaur egun zaila egiten zaie hain ugaria den merkatuan bereiztea eta izaera propioa erakustea.

Programak ez  dira markak

Gero eta ugariagoa da programa bat gustuko kanal honetan eta beste hori bestean dabilen jendea. Kanalarekiko fideltasun barik, handik hona jardutea. Eta, ahalegin berezia egiten duten arren, promoak, irudi korporatiboa, aurkezleak eta ikur-ontzi gisa arituko diren hainbat saio, kanalek oso ahula dute marka propioa. Eskaintza oso antzerakoa dute kanal gehienek, kopiak ugaritu egin dira eta apustu berrietarako abagadune ekonomikorik ez dela dakite guztiek. Gainera, zaila da horrenbeste kanalen artean bakoitzaren nortasuna plazaratzea. 

Eskerrak, horretan, zerbitzu publikoko kanalek abantaila dutela. Neurri handi batean, beraiei dagokielako marka "zuri" gisa aritzea eta, krisi garai honetan, sendotasuna erakustea. Egungo egoeran, gainera, euskarazko kanalek abantaila dute, hizkuntzak sekulako marka identifikatzaile lana egiten duelako. 

 

Hauteskunde ostean, PPren bozeramale den Antonio Basagoitik EITBri buruz esan zituenen aurrean, irrati, telebista eta bestelako euskarri informatikoetan lanean ari diren profesionalei babesik sentituena adierazi nahi diet eta “askatasunarekin, pluraltasunarekin eta giza-eskubideen” defentsan aurrera egin dezatela eskatu. Albistegietako lankideei bereziki, zerbitzu publikoaren  aplikazioan pausuak ematen segi dezatela.

Bestalde, PP eta PSE-EEk lortutako akordioan aipatzen diren ideia batzuk penagarriak iruditzen zaizkidala esan gura dut. Idatzi horretan zalantzan jartzen delako EITBk eta bere profesionalek balore etikoak, konbibentzia, pluraltasuna eta inpartzialitatea bermatu aldera lan egin izana.

Gainera, idatzian esaten denez, albistegietan mugatu nahi delako Euskal Herrian gertatzen direnei buruz informatzea. Ez bakarrik gertakari batzuen “zer”, “noiz”, “non” eta abarrak ezabatuz, baizik eta “zergatiak” ea “ondorioak” izkutatu gura dituztelako.

 

Beraz, EITBko profesionalei babesa adierazi eta zerbitzu publikoaren oinarrietan dagoen informazio jasotzeko eta trukatzeko eskubidean lanean aritu daitezen animatu nahi ditut.

Betidanik EITB ikur bat izan da eta horrela hartuko dute Jaurlaritzara helduko diren hurrengokoek ere.
PSE-PP akordioa heldu eta berehalaxe "garai berriaren" irudia eman gura izango dute.
Eguraldiaren mapa, tertuliakideen perfil politikoa, ezker abertzaleari buruzko informazioa eta kirola euskarazko kanalean bakarrik egotearena jarri dituzte "aldaketaren" neurgarri gisa.
Zeintzuk alde egingo duten eztabaidatzerakoan, zuzendaritzakoak, hainbat administrazio kontseilukide eta aurkezle eta esatari ezagun asko aipatzen dituzte, gezurlekuetan (gaztelerazko "mentideroak" erabiliz).
Niri momentu honetan, zeintzuk desagertuko diren bezain beste interesatzen zait jakitea zeintzuk mantenduko diren. Lotan egotetik itzartuko direnak, bigarren mailako postuetan egon direnak atzo arte nola pasako diren ardura postuetara.
Eta, txutxumutxuetara jota, morbo apur bat ematen dit jakitea zer gertatuko den ETBko "dentina belaunaldikoekin".

Athleticek irabazi izanaren giroan, ETBko kazetari bati eginiko keinukera iraingarriak eta Antonio Basagoiti lehendakarigaiak elkarrizketan esanikoak tonu bera dute.

Lehenak, alkoholaren eragin nabarmena du. Parrandazale matxito autoktonoak, bere tankerakoez inguraturik dagoela jakitun, kazetariari atzetik ematen diola antzesten du. Barregarri izatetik daukan guztia desagertu egiten da imaginatzean ez lukeela gauza bera egingo, esaterako, kazetaria gizonezkoa balitz. Seguru bere kuadrilakoek esango zutela horiek marikoikeriak direla. Elastiko zuri-gorridunari neska ikusi eta beste ezer ez  zaio okurritzen, larrutarako direnekin, zer bestela!

Eta, telebistaz zuzenean ikusi zutenek harridura eta haserrea sentitu bazuten ere, ez zen bakarrik izan hooligan sarkoiaren jarreragatik. Baizik eta, ezertaz konturatu ez zen kazetariaren ostean agertu zirenek ez zutelako ezer esan. Agian, zur eta lur geratu zirelako kirol saioaren aurkezlea, tertuliakideak eta errealizatzailea, baina garbi dagoena da ez zutela erreakzionatzeko erreflejorik izan. Eta ulergarria ere bada, hogei segundokoa izan zelako espontaneoaren sketcha. Bapatekori aurrea egiten ez asmatu izana da daukan azalpenik normalena. Ez luke justifikaziorik izango ordea, “badakizu” sindromearen eraginpean gertatu izan balitz. “Badakizu” sindromearen aplikazioa, kasu honetan, “futbolzalea izatea”, “gizonezkoen testosterona borborkadak”, “gure taldeak irabazi izanaren ospakizuna”, “jai giroko txiste bat besterik ez zela”, “alkoholak eragiten dituen txorakeriak”, “pozoi gabekoa zela”…eta abarraz justifikatu gura izana mutu geratzea.

 

Bigarren bideoak, berdinetik du asko. Basagoiti PPkoa, hauteskunde osteko giroan eroso dabilela agerian uzten du. ETB2ko El Punton eginiko elkarrizketan aritu zen jakinik egungo politikaren joko-arauak eta arbitroa beti bere alde izango dituela. Zumosoleko lehengusua nahi dituenetarako daukanaren erosotasuna. Iritzi publikatuaren lurrin gozotan, patxadaz. Bere burua eta iritzi berbera dutenen onarpen keinuetara ohitua. Diskurtso errazera egina. Hizkera herrikoia erabiltzen duen jauntxoa (“la cancha dada a ETA” eta “aquí (ETB) se da bola…”).

Motoserraz ebakuntzak egin gura dituen medikuaren fintasunaz, Basagoiti.

Kontra egiteko bere neurrira inor jarriko ez dela jabetuta aritu zen ETBn.

“Ez kondenatzetik”, “justifikatzera” pausua eman zuen bere diskurtsoan. Hortik “defendatzera” eta, azkenik, “terrorismoan dagoenari protagonismoa ematen ziotela” salatu zuen.

Alperrikakoak izan ziren kazetariak, diskurtsoaren gordintasuna ikusita agian, “no es cierto” eta “acusación muy seria…” bezalakoak jaurtiz. ETBren aurkako diskurtsoa neutralizatu eta desbideratu guran aritu zen, arrakasta gehiegirik gabe, dena esan behar bada. Ez zen erraza, noski. Gainera, eremu likitsuan sartu zitekeen ia konturatu barik. Izan ere, ETBren ildo editoriala, norberaren gustukoa izan ala ez, defenda ezina baita ez bada aitortzen aldi berean hauteskundeetara aurkezteko eta botoa emateko eskubidea mugatua dagoela herri honetan.

Lopez  lehendakari izendatzeak nolabaiteko bertigoa sortzen zidala aitortu nien nire lagunei. Hizkuntza eskubideen eta euskararen normalizazioaren gaiek kezkatzen ninduten gehien.

Orain arte PSEk  erakutsi duen kontrakotasuna dela-eta, beldurra ematen zizkidatenak hauek ziren, besteak beste: tokiko telebistetan hizkuntza bietako kuotak ez betetzea, herri zein eskualdetako prentsa idatziari diru-laguntza publikoak ukatzea eta, orokorrean, gutxitua izan den hizkuntza bati babesik ez eskaintzea.

Desberdintasunak ikusten nituelako EAJ eta PSEren artean, esku aldaketak zirraratxoa sortzen zidan.

Maila zabalagoan ere, naziotasunaren inguruan desberdintasunak ikusten nituelako bi alderdien artean, emango  diren aldaketak txarrerako izango zirela pentsatzen nuen.

 

Gauzak beste modu batera ikusten hasi naiz Urkullu, EAJko  nagusia, SERen entzun nuenetik, ostiralean.

“Hoy por hoy”  magazinak  asko harritu nau kanpaina osoan zehar, PSEren aldeko agertu delako, inongo lotsa barik. Ez  bakarrik alde,baizik eta alderdi horren ildoa markatu guran. Franzine alderdi sozialistaren aktibo bat izan da, dudarik gabe.

Baina, lehengora bueltatuta, ostiralean Urkullu elkarrizketatu zuten eta D3Mk  aurkezterik izan ez duen hauteskunde baten legitimotasunaz erantzun zituenak errealitatean jarri ninduten. “Egun on/Buenos días” prototipikoa den Urkulluk, bere ahots sendo eta gizontiarraz garbi utzi zuen bere iritzia: legeak markatzen duenaren araberako hauteskundeak izan dira eta marko horretan egiten den dena demokratikoa da.

Franzinok gutxiagorik ez zuela espero aitortuz, agintari jeltzalearen esanak bedeinkatu egin zituen eta “pakea  orain eta gero gloria”.

Irratsaioa entzunaz bapatean eta kolpez desagertu ziren nire bildurrak eta bertigoak.

PSE lehendakaritzara igota ere, EAJn agintzen dutenengandik (eta horretarako legitimotasun espainiarra beharrezkoa dutenengandik) oso urruti ez dira egongo.

Azken egunotan asko erabiltzen duten hizkera erabiliz, EBBk EAJn “kolpea” jo du eta horren berri emanez Urkullu  dabil, hauteskunde gauean bozeramale lanetan lehenengo eta irratietan harrez gero.

     

Kosta izan bada hauteskunde kanpaina irenstea, kontuan hartu astunena orain hasten dela. Botu kontaketa amaitu eta hautes-gauaren ostean datoz alderdien arteko negoziazio luzeak, legebiltzarra eta, bereziki, jaurlaritza osatu artekoak.

Ordurako ahaztuta edukiko ditugu alderdien leloak eta hautagaien gutunak, euriak botako ditu kartelak eta kanpainako mezuak “doaneko iragarkiak” izatetik albisteak izatera pasako dira.

Telebistan asko erabiltzen diren dekoratu eta grafismo birtualetan modura, koalizio posibleak agertu eta desagertuko dira. Eta guk, telebistara begira, truke-jokoan ezer gutxi egiteko. Emaitzak edozein izanik ere, hurrengo hauteskundeak oso epe laburrean etorriko direla jakitun. Behin eta berriro errepikatzen duten “programaren“ sindrometik askatu gura somatzen dut.

 

Hauteskundeen karira, EiTBn antolatu dituzten saioetariko bat ikusi nuen atzo, euskarazko kanalean.
Ez dut errepikatuko, baina aitortu beharra daukat (aho txikiaz) hasieratik amaierara ikusi nuela.
Sei hautagai Jaime Otamendiren esanetara. Bakoitza berera. Betikora
Aurkezleak Roten Meyer paperean, formatu hain estuaren gidaritza eramanez.

Ordu eta piku aritu ziren, minutu bateko hizketaldiak eginez. "Formatuaren diktadurapean" baten batek idatzi zuen bezala.

Hain laburrak izanik politiko bakoitzari emandako tartea, interesgarria suertatzen zen  nola kudeatzen zuen bakoitzak urritasuna eta nola urduritzen zen errejentak ala aurkezleak denbora agortua zutela esaten ziotenean. Aurpegiak oso adierazgarriak ziren.

Esandakoa, formatuak agindu zuen atzokoan. Mezuak, hainbat alderdien arteko desberdintasunak (balizkoak)  eta hizketarako gaitasunak ez ziren beharrezkoak. Denbora ondo menperatzeam zegoen gakoa.

Teledendetan bezala!

Nafarroan "a dedo" erabaki izan dira beti irrati- eta telebista-lizentziak, telebista lokalen emisio-eremuak eta hedabideei emaniko diru-laguntzak. Han eta beste toki  guztietan ere, esango du baten batek. Eta hala da. Baina, Nafarroan gainera, bertako agintariak ez dira asko nekatzen legalkerietan eta itxurak gorde beharretan (gogoan izan Euskal  Herria Irratia). Kia.

Tokiko telebisten mapa egin zutenean ageri-agerian zegoen  ez zutela inongo asmorik gertukoak izan zitezen. Kanal partehartzaileak, zerbitzu publikoan oinarrituak, euskararen biziraupenerako baliagarriak eta lekuan-lekuko ikus-entzunezko industria suspertzeko asmoak ameskeriak ziren.

Tokiko kanal digitalen lehiaketa egin eta geroko emaitzetan ikusi zen zenbateraino zen gaiztoa bertako gobernukoen jarrera.

Ahalegin itzelak egin zituzten Ttipi-Ttapa bezalakoek gauzak alda zitezen eta eremu euskaldunetan behintzat hizkuntza horretako kanalen bat egon zedin. Alperrik. Argudiorik gabe, erantzuna beti ezetza izan zen.
Ttipi-Ttapa ixtea ondorio  "jakina" zen eta askok pena sentitzen duten bezala, niri ezinegona eragiten dit.
Sanzek  eta berarena bezalako jarrera nepotikoek badakite digitalizazioaren aitzakian egin duten "garbiketa" zenbateraino zaigun mingarri.

Izan ere, ondo baino hobeto dakite, zalantza izpirik gabe, ze jende ona egon den (eta dagoen) hor lanean. Nik miresten ditut.

Atzo iluntzean, Teleberrin euskarazko berri bat sartu zitzaien, tupustean. Ezohikoa konpondu guran, bideoa bere horretan moztu eta aurkezleak aurreraxeago gaztelerazko bertsioa eskaini ahal izateko ahaleginak egingo zituztela adierazi zuen. Kasurako, berdin dio zein zen notizia, ez du garrantzirik albiste horretan jorratutako gaia Guantanamo ala etorkinen etorrera ote zen. Adierazgarria zena euskara entzun izana akats bat zela eta konpondu beharreko zerbait bezala jorratua izan zela.

“Aukerak” behin eta berriro aurkezten zaizkigula erakutsiz, handik minutu gutxira, berriro ere aurkezlearen sarrera eta gero, aipatutako bideo berbera sartu zen. Eta, temati, egoskor eta burugogor, bideoaren audioak euskaraz hitz egiten zuen. Ernia diskal bi eta faja ortopedikoa duen baten gerri malgutasunaz, berriro ere, notizia moztu eta euskaraz izateagatik barkamena eskatu zuen aurkezleak. ETB2ko albistegietan ez omen da onargarri euskara entzutea. Hori akats baten ondorio besterik ezin da izan!

Imaginatzen ditut albistegia emititzen ari zireneko kontrol-gelako tentsioak. Hango ¿qué hacemos?”, “otra vez el video en euskara!” eta, azkenik, aurkezlearekin komunikatzeko intercom-arekin erabakiaren berri ematea: “corta, corta”.

ETBko agintariek barneratzen ez badute, momentuan momentuko erabakiak hartu behar dituzten maila ertaineko arduradunek errutinak sortu eta gainontzeko langile guztiek ohiko lan-moduetan euskara sartzen ez badute, betikoan egongo gara. Alegia, kanalen arteko banaketa linguistiko dikotomiko eta eskluientearen dinamika errepikatuz, ad  infinitum.