Iruña-Veleia, gezurra ala egia?

Terrae Antiquae gunean iruzkin hau agertu berri da:

Comentario por Koenraad Van den Driessche Hace 1 hora

Lo que llama la atención es la mención de la palabra 'Descartes'. Muy pocas personas leen una D al principio de la palabra, pero profesor Santos Yanguas lo utiliza como argumento de la falsedad delante las Juntas Generales de Álava.

Juan Santos Yanguas quiere leer claramente una D, D de Descartes donde otros miembros de la Comisión como Joaquin Gorrochategui o Isabel Velazquez no la leen:
Aquí tenemos claramente el inicio de una "d", están leyendo lo que yo leo también. Es decir, la "e, s, c, a, r, t", "Descartes", efectivamente, efectivamente, Descartes, nombre que debemos entender como una referencia al filósofo francés del siglo XVII. (Sesión de la Comision De Cultura , Euskera y Deporte del 19 de noviembre de 2008; disponible en http://www.sos-irunaveleia.org/Sesión-de-la-comision-de-cultura)

Para mi, y mi principal razón de estar interesado y seguir opinando sobre este asunto, es la constante manipulación de cosas que son obvias, que puede verificar con mis propios ojos.

Está manipulación viene por parte de algunos profesores, algunos cargos políticos, algunos profesionales de los medios de comunicación. Es como nos toman por idiotas.

Y esto no!

Gaur Sos-Iruña Veleiak prentsaurrekoa eman du Gasteizko Aldabe Gizartetxean, kazetari pilaren aurrean. Hona hemen irakurritako agiria:

Analisiak noizko?

Gauza jakina denez, hiru urte baino gehiago dira Arabako Diputazioak Iruña-Veleiako ezohiko aurkikuntzak ofizialki faltsutzat jo zituela eta Lurmeneko arkeologoen aurka kereilatu zela, Zientifikoa eta Laguntzailea deituriko Batzordearen txostenetan oinarrituta.

Denbora honetan gauzak zeharo aldatu dira. Izan ere Lurmenek benetakotasunaren aldeko hamazazpi txosten aurkeztu ditu epaitegian. Izen handiko ikerlariek eginak asko, eta horien artean atzerritarrak hainbat. Gainera, berriki jakin da duela gutxi joan zaigun Jose Luis Alvarez Enparantza ‘Txillardegi’ hizkuntzalari handiak ere gauza bera pentsatzen zuela.

Bestalde, badira ia hiru urte gure plataformak agiria kaleratu zuela zera eskatuz: auzitan dauden grafitoak arkeometria laborategi berezituetan analiza zitezela, ikusirik humanitate zientziak ez direla gauza izan auzia erabakitzeko. Harremanetan gaude arlo horretako zenbait laborategirekin, eta esaten digute auzia erraz erabaki daitekeela.

2010eko irailean Gasteizko 1. Epaitegiak jakinarazi zuen Guardia Zibileko kimika laborategiaren esku utzi behar zituela piezak. Urtebete igaro ondoren jakin zen erakunde honek uko egin ziola eskaria betetzeari. Handik gutxira, eskari bera egin zion Epaitegiak Ertzaintzari, ondorio berberarekin.

Sei hilabete baino gehiago igaro dira harrezkero. Pentsatzen dugu egoera jasanezina dela alderdi humanotik zein juridikotik, eta egoera larri honen aurrean ondorengo eskariak egiten ditugu:

1) Epaitegiari: bidal ditzala lehenbailehen auzitan dauden piezak nazioartean ospea duen arkeometria laborategi batera. Hau ezinezkoa balitz, inputatuen aurkako kereila artxiba dezala. Hortik aurrera, Arabako Diputazioaren ardura izango litzateke analisiak eginaraztea, auzia betiko argituta gera dadin.

2) Arabako Foru Aldundiari: bertan behera utz ditzala duela bi urte zuzendari berriak, Nuñez jaunak, hasitako indusketak. Izan ere, sinestezina da gaia sub júdice eta grafitooen faltsutasuna frogatu gabe dagoenean berriro indusketei ekitea. Eta, hau gutxi balitz, mundu guztiak badakienean Nuñez jaunak, hondeamakina handi bat erabiliz, kalte handiak eragin dizkiola aztarnategiari.

3) Talde politikoei: analisien aldeko eta indusketak berriz hastearen aurkako jarrera azaldu dezatela publikoki, eta helburu horiek lortzeko ekimenak bultza ditzatela erakundeetan.

Aldi berean, dei egiten diogu gizarte zibilari gaiak duen garrantziaz jabetu dadin eta auziari irtenbide justua ematen indarra egin dezan. Aurkikuntzak onak direla frogatuko balitz, eta gu konbentzituta daude badirela, Iruña-Veleia oso erreferentzia garrantzitsua bihurtuko litzateke ez bakarrik euskararen historiarako, baita kristautasunaren zabalkundea, latin bulgarraren garapena eta beste hainbat gaitarako ere, eta Europako parte honetako aztarnategi inportanteenetarikoa bilaka daiteke.

Ezin dugu agiri hau amaitu Idoia Filloy eta Eliseo Gil zuzendari ohiek bizi duten drama humanoa aipatu gabe. Oraindik frogatu gabe dagoen arren grafito bakar baten faltsutasuna, eta oraindik  epaileek inolako akusaziorik egin ez duten arren euren aurka, publikoki jipoitu eta kondenatu dituzte, eta beren karrera profesionalak lurperatuta geratu dira, eta beren bizitza pertsonalak oso kaltetuta. Azkeneko hau nahikoa motibo litzateke epaileek, luzapenetan ibili gabe, auzia erabakitzeko urrats azkarrak eman ditzaten eta beste eragileek, eta gizarte zibilak orokorrean, norabide horretan bultza egin dezaten.

SOS Iruña-Veleia Plataforma

Agiriaren gaztelerazko bertsioa, eta notizia Berrian eta DNAn

Joan den martxoan Sos Iruña-Veleiako ordezkaritza batek bilera egin zuen Arabako Batzar Nagusietako Bilduren ordezkaritza batekin. Auziaren gainean informatzea zen helburua, eta horrez gain, bi eskaera egin zizkion Plataformak Bilduri:

1.- Bilduk publikoki ager dezala grafitoen laborategiko analisien aldeko jarrera, bat eginez horrela Gasteizko Epaitegiaren eskariarekin.

2.- Bilduk mozio bat aurkez dezala Biltzar Nagusietan analisiak eskatuz.

Duela gutxi jakin du Plataformak erantzuna, telefonoz: Bilduren barruan denetariko iritziak daudela gaiari buruz, eta ez duela ezer esango epaileak erabaki bat hartu arte.

Michel Morvan (Paris 1948) hizkuntzalaria Bordeleko Unibertsitateko irakaslea da, Eurasiako hizkuntza zaharretan aditua eta euskarari buruzko lan asko argitaratutakoa. Une honetan euskararen hiztegi etimologikoa argitaratzen ari da Interneten.
Sarreran, aipamena egiten die Iruña-Veleiako grafitoei, eta gai arantzatsu horretan ez duela sartu nahi esanda gero, balantza benetakotasunaren alde ikusten du:
"On ne débattra pas ici du cas épineux des inscriptions de Veleia tenues pour fausses par certains et authentiques par d'autres, bien que la balance semble pencher en faveur de l'authenticité.".
Harrapatu hitzaz jarduterakoan ere aipatzen ditu.
Bestalde, Joseba Lakarraren berreraiketa bitxiak kritikatzen ditu:
"En revanche il est bien hasardeux d'affirmer comme le fait J. A. Lakarra que arraultze "oeuf" n'a pas de rapport avec erron "pondre" (au contraire il en a bien un) ou de proposer pour hagin "dent" un emprunt à une forme latine caninu (sic), pour aiher le gascon cranhe "craindre" (sic), pour aulki "siège" un prototype *abedul-gi (sic), que ezkabia est un composé de hatz et scabia et je passe sur bien d'autres invraisemblances qui créent des monstres comme ibai qui viendrait de *hur-ban-i "eau coupée"(sic), ou arraultza de *e-da-ra-dul-tza (sic), ezker de *hertz-gu(n)-ger (sic), etc."
Berriaren aipamena Iruina blogean eta Sos Iruña-Veleian

Euskeraren Jatorria Elkarteak Etnografiatik euskararen jatorrirantz lema aukeratu du maiatzaren 12an Bizkaiko Diman egingo duen VII. Biltzarrerako. Felix Zubiaga, Josu Naberan edo Javier Goitia izango dira hizlari, besteak beste. Luis Silgo arkeologo eta filologo valentziarrak ere berba egingo du. Izena-ematea 45 euro da, bazkaria barne. 30 euro ikasle eta langabetuak. Hona hemen egitaraua.

'Atlantiar' izenaz, Jauzarrea Elkarteak antolatuta, Euskal Herriaren  paleolito aroari buruzko biltzarra egingo da Ficoban maiatzaren 18an. Prentsaurrean azaldu zutenez (ikus Berria, Noticias de Navarra eta Gara), Arkeologia, Hizkuntzalaritza eta Genetika izango ditu ardatz nagusiak. Sona handiko ikerlariak gonbidatu dituzte, Teo Vennemann hizkuntzalari germaniarra, Stephen Oppenheimer genetista britaniarra edo Bruce Bradley Exeter-eko unibertsitateko arkeologoa, adibidez. Joxan Mujika eta Xabier Peñalver euskal arkeologoak ere parte hartuko dute. Hona hemen biltzarraren programa. 50 euro da matrikula; maiatzaren 10era arte eman daiteke izena.
Hemen Localiaren bideoa.

HIZLARIAK

• Stephen Oppenheimer. Oxford Unibertsitatea. 'Gizakiaren jatorria: iraganeko gizakia eta modernoa, Afrikako irteera eta mendebaldeko Europaren birkolonizazioa'.
• Jean Clottes. Frantziako Kultur Ministerioko haitzuloetako margolanetako aholkulari zientifikoa da. 'Xamanismoa Paleolitikoko haitzueltan'.
• Aude Labarge eta Joelle Darricau. Isturitz Otsozelaia kultur guneko kideak. 'Goi Paleolitikoko aniztasun kulturala Isturitzeko adibidetik abiatuta'.
• Peter Bakker. Aarhus Unibertsitatea. Hizkuntzalaria da. 'Euskal hizkuntzaren ezaugarri tipologiko egonkorrak: iraganeko hizkuntz genealogiaren loturan argirik botatzen al dute?'.
• Javier Goitia. Ingeniaria eta geografoa. 'Hizkuntzaren arkeologia'.
• Bruce Bradley. Exeterko Unibertsitatean arkeologian doktorea. 'Solutriarren irtenbidea: Ipar Amerika Atlantiarreko biztanleriaren jatorria'.
• Dennis Stanford eta Margaret Jodry. Wahshingtongo Smithsonian Institutionen arkeologian doktorea bata, eta Paleo Cultural ikerketa taldekoa bestea. 'Europa eta Ipar Amerikaren arteko itsas tradizioaren ebidentziak azken glaziazioan'.
• Joxan Mujika eta Andoni Tarriño. EHUkoa bata, eta Gizakiaren Eboluzio Ikerketa Zentro Nazionaleko kidea bestea. 'Mendebaldeko Pirinioko Madeleine aldiko bideak bidegurutzean'.
• Xabier Peñalver. Aranzadi. 'Praileaitz Madeleine aldiko behe garaian'.
• Theo Venneman. Ludwig Maximilian Unibertsitatea. 'Hizkuntz baskonikoaren substratua Europa erdialdean'.
• Stephen Augustine. Kanadako Zibilizazioen Museoko kidea. 'Lehendabiziko nazioetako hautematea planteamendu historikoekiko oraintsuko teorien arabera'.

Ostraka Mundua web orriak, Aste Santuan gaudela profitatuz, I-V-ko grafitoetan ageri diren gurutzeak, Jesus, Maria (Mirian) eta Joseri buruzkoak, eta kristautasunaren beste hainbat arrasto jarri ditu ikusgai, tartean Azken Afaria izan daitekeenaren grabatua. Merezi du banan-banan ikustea eta aztertzea. Milesker, Ostraka.

Hitzaldia: Euskararen jatorriaz eta Paleosardinieraz eta Ligurieraz
Hizlaria: Juan Martin Elexpuru
Lekua: Arrigorriaga, "Ez dot Sinisten" Kulturgunea
Eguna eta ordua: martxoak 30, ostirala, 18:30
Antolatzaileak: Ez dot Sinisten Elkartea eta Nabarlur

Gaurko Berrian Txillardegik 2009ko abenduaren amaieran idatzi zizkidan gutunak datoz azalpen txiki batzuez lagunduta. Gutunak eskaneatuta eta transkribatuta agertzen diren pdf-ak ere eskuragarri daude.
pdf-a euskaraz
pdf-a gazteleraz
Ingelesez ere jaso da berria Maju-ren blogean. Ikus hau ere.
03-15eko DNAn erreportaia.
Interes handiz jarraitu zuen Txillardegik Iruña-Veleiako auzia. Aztarnategia ere bisitatu zuen 2006ko ekainean, aurkikuntzen berri eman eta egun gutxira. Taldean, Eliseo Gilek gidatutako bisita batean, doktoradutza tesi batean epai-mahaiko egonda gero. Irakurrita zituen, besteak beste, Lakarraren, Gorrochateguiren eta Iglesiasen txostenak eta nire liburua. Sos Iruña-Veleia-ren manifestua ere sinatu zuen. Sarri hitz egin genuen gaiaz aurrez aurre zein e-postaz, telefonoz edo gutunez. 2009ko abenduan (oso makal zebilen ordurako), hiru gutun idatzi zizkidan bere ohiko kartulina txukunetan. Bere iritziak erabiltzeko baimena eman zidan. Hona hemen lehenengoa:

«Donostia, 2009ko abenduaren 21 (Santomasak). Kaixo Juan Martin: Hire liburua erosi diat (Arabera Sailekoa). BIKAINA duk. Hori guztia ikusita, zalantzarik ez diat: «grafito» horiek benetakoak dituk. Eta hor somatzen den euskara euskalki arkaiko bat duk. Gorrotxategi eta Lakarra (hau batez ere) oker zeudek. Hector Iglesiasen liburua ere (Les inscriptions de Veleia-Iruña) BIKAINA duk. Gizon honek asko zekik zalantzarik gabe. Zorionak lemari eutsi diozuen guztioi, eta hiri bereziki.
(jarraitzen du)


argazki hobea hemen