Iruña-Veleia, gezurra ala egia?

Arkeoikuska aldizkariaren azkenengo alean eman du Julio Nuñezek 2010eko indusketen berri. Guk iruina.com blogean irakurri dugu. Hasieratik esaten du garbi zein den bere helburu nagusietarikoa: "El reconocimiento del trazado y accesos a la ciudad desde la via de Astorga a Burdeos". Eta aurkitu omen du "el trazado del Iter 34". Beraz, orain badakigu zergatik sartu zuen lehen egunetik makina hondoraino: galtzada famatua bilatzeko. Hori da bere aspaldiko obsesioa, gainetiko guztiak bost axola. Beste gauza bat da ea aurkitu duen. Eta ezetz dirudi. Ez du behintzat argitalpenean galtzada horren argazkirik edo planorik erakutsi, eta lekua bisitatu duten gure arteko adituek ez dute galtzada hori inon ikusten.
Baserritarren goldeei botatzen die egiturak gaizki egotearen errua, haiek "arrasatu" ei zuten aztarnategia. "Como consecuencia del laboreo agrícola [...]las estructuras de època romana se hallan arrasadas" (72. o.). "Desgraciadamente, el arrasamiento de los suelos agrícolas colindantes nos impide, por el momento, mayores precisiones" (74. o.). "Saqueo" hitza ere ugari darabil: "este recinto debió de ser objeto de saqueos sistemáticos" (76 o.); eta abar. Nuñezen metodoa ondo dokumentatuta dago argazkiz eta bideoz eta "arrasamiento" eta "saqueo" hitzak oso egoki datozkio haren langintzari. Lehengo taldeak hainbat sondeo egin zituen eremu horretan eta 30-50 cm-tik beherakoa ukitu gabe aurkitu zuen.
Eta norbaitek galdetuko du: aurkitu al du grafitorik, benetakorik zein faltsurik? Ez dakigu, horretaz ez du hitzerdirik esaten.

Le journal du Pays Basque egunkariak Jean-Louis Davant idazle eta euskaltzain zuberotarraren artikulu argigarri bat argitaratu zuen.

Arabako Iruña Argitzeko Batzordeak, Koldo Urrutiaren eskutik, artikulua argitaratu du Sustatun "Txillardegi jator jatorriarekin" izenburuaz.

Ricardo Gomezek kudeatzen duen Filoblogia blogean, ezagutzen ez nuen Pruden Gartziaren Kundera etorri duk hitaz galdezka lana (Txillardegiri egindako omenaldian, Donostian emandako hitzaldi baten testua) irakurri dut. Oso  polita iruditu zait, ederki asko kiribiltzen ditu idazle txekiarraren eta donostiarraren arteko antzak eta desberdintasunak. Izan ditugun arren ika-mika batzuk Iruña-Veleiaren kontura (zenbat buru, hainbat aburu), zorionak Pruden.
Blog berean kazetari galiziar batek Txillardegiri egindako elkarrizketa lotzen du Prudenek. Oso mamintsua.

Ostraka.mundua blogari esker jakin dugu Txillardegiren azken hitzaldiaren berri. 2011ko otsailean omenaldia egin zion Euskal Herrian Euskaraz taldeak. Jose Luis mugimendu horren sortzaile eta bultzatzailetarikoa izan zen. Hitzaldi laburra baina mamintsua.

Dagoeneko mundu guztiak dakien bezala, Jose Luis Alvarez Enparantza 'Txillardegi' joan zaigu. Egun hauetan asko hitz egin eta idatzi da euskal kultura eta politikaren izen gorenetarikoa izan den pertsonaz. Hona hemen Argian egin dudan iruzkina.  
Iruña-Veleiako gaia hurbiletik jarraitu zuen osasunak lagundu zion artean; egunen batean argitaratuko ditugu honetaz hiru gutun laburretan idatzi zituenak. Idatziz baimena eman zidan nahi nituen bezala erabiltzeko. Manifestua sinatu zuen; Lakarraren, Gorrochateguiren eta Hector Iglesiasen txostenak  eta nire liburua irakurrita zeuzkan, eta zera idazten zidan, beste gauza askoren artean: “Hori guztia ikusita, zalantzarik ez diat: ‘grafito’ horiek benetakoak dituk. Eta hor somatzen den euskara euskalki arkaiko bat duk”.
Agur eta ohore, Jose Luis.

Iruña Okako Udalaren webgunean artikulu interesgarri bat irakur daiteke arkeologian erabiltzen diren datatzeko metodoez. Zenbaiti ondo etorriko zaio irakurtzea, oraindik badago-eta ostrakak ezin direla datatu esaten duen jendea.

Aspaldiko partez Gipuzkoako Diario Vasco-k gaiari buruzko notizia bat zekarren, titular honekin: Tampoco la Ertzaintza puede datar las ostracas más polémicas de Iruña Veleia. Berria-k ere eman du honen berri. Arabako Iruña Argitzeko Batzordea-k ere argitaratu du agiria honi buruz.

DNAn irakurtzen dugunez, Ertzaintzak idatzi baten bidez adierazi dio Gasteizko Epaitegiari ez duela egingo duela hilabete eskatu zioten analisirik, bere laborategiak ez daudelako maila horretako azterketa baterako prestatuta. Lehenago Guardia Zibilak ere gauza bera erantzun zuen, nonbait, eta orain epaitegiak aukera ederra du aspaldi egin behar zuena egiteko: arkeometrian espezializatutako Europako laborategi batera bidali.

Gaurko Berriak blog honen egilearen iritzi-artikulua atera du. Bertan, hiru urte hauetan gertatutakoaren errepaso txiki bat egiten da, eta egungo egoera kafkianoaren arduradun nagusiei ere errepaso txiki bat ematen zaie.
Arabako DNAk ere ekarri zuen artikulua gazteleraz, baina oraindik ez du bertsio digitalean argitaratu. Iruña-Veleia: tres años de vergüenza du titulua eta SOSen irakur daiteke. Urtarrilaren 9ko Garan ere etorri da.