Txileko kolpe militarraren kontrakoa, Portugaleko Krabelinen Iraultza... Manifestazioetan parte hartzen genuen lasai, tiro bat jasotzeko beldurrik gabe, poliziaren deskargak egon arren. Euskal Herrira bueltatzean, zirrara handiena egin zidan Ezker Aldean bizi izandakoak martxoaren 3ko sarraskiaren ondoren.
Portugaleteko parrokian meza eman zuten; eliza gainezka, eta kanpoko aldea beste hainbeste. Oinez joan ginen Portugaletetik Barakaldora manifestazioan; langile asko eta asko laneko arroparekin, buzoekin, beste asko domeketako arroparekin, denok batera, estu-estu eginda, elkarri besotik helduta. Gogoan dut Simon Drogas auzora heldu ginela, Sestao bukaeran doagoen auzora. Bizkaiko Labe Garaien instalazioak zeuden (AHV) eskumatara, bidearen beheko aldean, eta haietan langile batzuk; manifestazioan zihoazen beharginak harrika eta oihuka hasi zitzaizkien:
-¡Esquiroles! ¡Esquiroles!
-Behekoek erantzun zuten: "¡Que no somos esquiroles, que somos de mantenimiento!"
-¿De mantenimiento de quién? ¡Esquiroles!
Aurrera jarraitu genuen; Fueros enparantzara ailegatu ginenerako polizia nazionalak, "grisek" hartua zeukaten dena eta langileak ikusi bezain pronto kargatzen hasi ziren, bertatik bertara kezko lehergailuak eta pilotak disparatzen, ez zen ezer ikusten. Denok korrika, ihesian, harrapatuak izan ez gintezen. Manifestazioaren ibilaldian zehar bizi izandako emozioa eta indarra, ketan joan zen.
Campanades a morts
fan un crit per la guerra
dels tres fills que han perdut
les tres campanes negres.
I el poble es recull
quan el lament s'acosta,
ja són tres penes més
que hem de dur a la memòria.
Campanades a morts
per les tres boques closes,
ai d'aquell trobador
que oblidés les tres notes!
Assassins de raons, de vides,
que mai no tingueu repòs en cap dels vostres dies
i que en la mort us persegueixin les nostres memòries.
Larunbatean "Herri bazkaria" antolatu zuten; parte hartzeko 20€ ordaindu eta mozorroa jantzita joatea zen baldintza. Goizeko lehenengo orduetatik ikusten zen jendea gisa horretan: Kale Nagusian, Etxeberria tabernan...
Ituren eta Zubieta, Mendaur mendiaren magalean. Nekazari giroko inauteriak ditugu hauek, eta bi herriok dira lehenengoak inauteriak ospatzen. Herriko ostatuan janzten dira joaldunak, eta bertan lanean ari direnei ez zaie umorerik falta!
Artza bere loalditik irteten denean, udaberria gertu dugula esan nahi du. Iturengo artza ardi-larruz mozorrotuta ibiltzen da eta ahari-burua darama.
Lurra, natura esnatu nahi dute joaldunek mugimendu erritmikoekin eta joare handien edo polunpen hotsarekin.
Joaldunekin batera gizon bat joaten da, txapela eta atorra beltzez jantzita. Hark adar-hotsak eta oihuak botatzen ditu joaldun guztiak batera mugi daitezen.
Karrozaren bat ere ikusiko dugu, eta jendea mozorro-jantzian ibiltzen da, haurrak, gazteak eta ez hain gazteak ere, festan parte hartuz eta disfrutatuz.
Xabier Artolaren argazki erakusketa Hondarribiko MODOTTI Tailerrean, urriaren 30era arte.
Elkar ezagutu genuen IRALEn hasi ginenean lanean. Argazkigintzarako zaletasuna gazte-gaztetatik datorkio. Erabat autodidakta, Gipuzkoako Argazkilari Elkarteko (SFG) kidea da, 1975etik.
Modotti tailerreko erakusketara, aro digitalean egindako zenbait argazki ekarri ditut, 2006tik 2010era bitartekoak. Denetik pixka bat, beraz, areto txiki honetako hormetan zintzilik: paisaiak, jendea, erretraturen bat...; horien artean zortzi Kuban ateratakoak dira, azken boladan hainbat alditan suertatu baitzait uharte eder horretan izateko parada.
CatalàRoca argazkilari kataluniarrak (1922-1998) esana da argazkigintzak gehiago duela literaturatik pinturatik baino, kontrakoa esaten bada ere. Iritzi berekoa naiz, eta esaldi horretaz baliatu naiz, hain zuzen, erakusketari izenburua emateko.
Legerik gabeko hirietan gaizkileak jaun eta jabe ziren.
Hondarribia, legerik gabeko hiria: -herriko kaleetatik alarde pribatuak desfilatzen duenean –Alarde Fundazioak antolatutakoa– anbulantziak ezin duelako sartu herrira tiroz zauritutako pertsona bati laguntza ematera. Pertsona hori hil egin da. Neure buruari galdetzen diot ea zerk duen lehentasuna, pertsonak ala desfile militar baten parodiak?
-udaltzainek ez dutelako aginterik Alarde Fundazioak antolatutako alarde pribatuaren desfilea geldiarazteko. Berriz galdetzen diot neure buruari ea zerk duen lehentasuna, pertsonak ala desfile militar baten parodiak? Eta hildakoa alarde pribatuan desfilatzen duen baten ama izan balitz? Berdin-berdin ospatuko zituzten jaiak –hala gertatu baita– ala bertan behera lagatzeko aginduko zuten? Zer-nolako larrialdi-planak aurreikusten ditu udalak herriko jaietarako?
-Ezta Ertzaintzak ere ez zuelako geldiarazi desfilea anbulantzia sar zedin herrira zauritutako pertsona jasotzera.
-Jaizkibel Konpainiari debekatu egin zitzaiolako herriko kale batzuetatik desfilatzea, irailaren 8an eta jaiak baino lehenagoko egunetan ere. Debeku hori PSOEk ere onartu eta defendatu egin zuen. Imaginatzen duzue zeuen herriko jaietan –Iruñan, Bilbon, Sevillan, Bartzelonan–, debekatu egiten zaizuela hainbat kaletatik ibiltzea zuen konpartsa, zuen taldea jaietan elkarrekin parte hartu eta disfrutatu nahi dituzten gizon-emakumez osatuta dagoelako?
Noiz arte jarraitu behar dugu ikusten, jasaten eta sufritzen egoera hau? Noiz arte jarraitu behar dute Jaizkibel Konpainiako partaideek herriko kaleetatik ibiltzea ertzainez inguraturik, erasotzaileak edo gaizkileak bailiran?
7:30 Plastiko beltzak zabaltzen Jaizkibel Konpainiak nola desfilatzen duen inork ikus ez dezan
Antzera gertatzen da genero-indarkeriaren kasuetan: erasotzailea lasai-lasai dabil, inongo kontrolik gabe, eta errurik ez duena asasinatua izaten da. Ertzaintzak ederki asko daki zeintzuk diren istiluak sortzen dituztenak, zeintzuk probokatzaileak, zeintzuk mehatxuka eta iraintzen dabiltzanak, Kale Nagusian eta Arma Plazan jartzen dituzten kamerek argitasun handiz grabatzen dute hori guztia. Zergatik ez dituzte pertsona horiek inguratzen eta zaintzen, kontrolatzen?
Megafonoa erabiltzen dute aginduak emateko eta Jaizkibel Konpainiaren aurka oihukatzeko.
Zer dela eta hori guztia? Garbi dago, botoak lortu eta agintzen jarraitzeko, merezi ez dituzten karguak okupatuaz (PNV Hondarribian eta PSOE Irunen). Entzun berri dut Onda Vasca irratian Andoni Ortuzarri (PNV) egin dioten elkarrizketa. Aztertzen omen dabiltza "la marginalidad en la que ha quedado el PNV en el panorama político vasco". Harritu egiten zarete?
Jose Luis Sampedroren adierazpenak
Iritzi interesgarriak, eta erabat ados nagoenez esaten duenarekin eta gazteen protesta-mugimeduarekin, ba, hementxea doa bideoa, ahalik eta gehien ezagutua izan dadin.
Kolonbiar bati galdetu nion zerk deitzen zion arreta gure ohituretan. Galdera entzutean, barrez lehertzen hasi zitzaidan, hitzik egin ezinik: "Solteroen despedidak, oso dibertigarriak dira!
Hau ikustean disfrutatuko zuen, seguru.
Urtero bezala, ikusgai daude, hondarribiko
Kultur Etxean, emakumeek egindako lanak. “Aurten,
iaz baino 25 lan gehiago dugu eta parte hartzaileeen artean 7 berriak dira. Argazkilari bakarra etorri
da, gainontzekoak margolariak, olio-pintura, akuarela, akrilikoa... Gazteenak –4,8, 11
urte bitarkoak– Betty Paganoren ikasleak dira, eta baditugu 88 eta 87 urteko
margolarien lanak ere. Arte Ederretako ikasleek ere ekarri dituzte lan batzuk eta margolari hauen
ikasleek ere parte hartzen dute: Carmen Maura, Idoia Amunarriz, Javier Sagarzazu; Ferran
zenaren ikasle ohiak…” dio Estela Galanek, koadro bakoitza non jarri ari
den bitartean. Aurten ere, iaz ezagutu nuen artista gaztetxoak –6 urte– aurkeztu du bere lana.
Amaitu dira inauteriak, ihauteak, ihoteak (iyoteak) edo haratusteak, neguko jaiak. Haratuste hitza "haragi uztea" ei da, eta, mendebaldeko euskaraz (bizkaieraz) erabiltzen da. Azken izen hau mundu osoan zehar erabiltzen den carnaval edo carnivalen parekoena da, hauek latinetik baitatoz: carne (haragi) eta levare (utzi). Nik gehien maite ditudanak Ituren eta Zubietakoak dira, eta asko disfrutatu izan dut Zuberoako Maskarada-rekin. Hondarribian ospatzen direnak oso bestelakoak dira, baina bada talde bat egiten dituzten antzezpenekin alaitzen gaituena.
